Gra o tron – kolejność czytania książek George’a R.R. Martina

Prawidłowa kolejność czytania „Gry o tron” to najpierw pięć tomów cyklu „Pieśń lodu i ognia” (w polskich wydaniach rozbitych na 8 części), a dopiero potem książki poboczne – „Świat lodu i ognia”, „Rycerz Siedmiu Królestw” i „Ogień i krew”. Jeśli chcesz bez chaosu wejść w świat Westeros i w pełni śledzić ciągły wątek fabularny, warto trzymać się tej kolejności. W kolejnych akapitach znajdziesz konkretny układ tomów, krótkie charakterystyki i podpowiedzi, gdzie wpleść dodatki, żeby czytanie dawało maksymalną frajdę.

Od czego zacząć czytanie „Gry o tron”?

Start zawsze jest ten sam: od pierwszego tomu sagi „Pieśń lodu i ognia”, czyli powieści „Gra o tron”. To z niej wziął nazwę serial HBO i to ona otwiera faktyczny cykl literacki George’a R.R. Martina. Choć w mowie potocznej całą serię często nazywa się „Grą o tron”, poprawny tytuł brzmi właśnie tak jak saga – „Pieśń lodu i ognia”.

Za tym literackim światem stoi George R.R. Martin, amerykański autor urodzony w 1948 roku w Bayonne w stanie New Jersey. Prace nad serią zaczął w 1991 roku – dziś cykl ma wydanych 5 tomów (w polskim przekładzie 8 części), dwa kolejne są zapowiedziane, a akcja osadzona jest przede wszystkim na kontynencie Westeros, zwanym Siedmioma Królestwami.

Cykl zyskał globalną popularność – do 2023 roku sprzedano ponad 90 milionów egzemplarzy w 47 językach, a na jego podstawie powstał serial „Gra o tron” (HBO, 2011–2019), komiksy, gry planszowe i wideo. Mimo sukcesu adaptacji to książki prowadzą „prawdziwą” wersję historii – z większą liczbą postaci, wątków i politycznych niuansów.

Jaka jest podstawowa kolejność czytania sagi „Pieśń lodu i ognia”?

Wydane do tej pory tomy serii tworzą jeden, spójny ciąg fabularny. Każda część bezpośrednio wynika z poprzedniej – dlatego kolejność czytania ma ogromne znaczenie. Chronologia jest z góry ustalona przez autora i najlepiej po prostu się jej trzymać od pierwszej do ósmej wydanej części.

1. „Gra o tron”

To pierwszy tom cyklu i absolutny punkt wyjścia. Martin wprowadza tu czytelnika do Westeros – Siedmiu Królestw, w których lata i zimy mogą trwać wiele lat. Poznajesz ród Starków z Winterfell, królewski ród Baratheonów, ambitnych Lannisterów oraz wygnanych Targaryenów. Zaczyna się wielka walka o Żelazny Tron Siedmiu Królestw, ale w tle z północy nadciąga odmienne, znacznie starsze zagrożenie.

Rozdziały prowadzone są z perspektywy wielu bohaterów – narracja skacze między postaciami, co jest charakterystyczne dla całej serii. To tutaj po raz pierwszy czujesz styl Martina: bezlitosny realizm, polityczne intrygi, brak „bezpiecznej” ochrony dla głównych postaci.

2. „Starcie królów”

Drugi tom kontynuuje akcję praktycznie od tego samego momentu, w którym kończy się „Gra o tron”. Rozpętuje się Wojna Pięciu Królów, a kontynent staje w płomieniach. Kolejni pretendenci zgłaszają swoje prawa do tronu, na północy za Murem rośnie niepokój, a magia – dotąd niemal martwa – zaczyna powoli wracać do świata.

Więcej miejsca dostają wątki północne i Nocna Straż, rozwija się linia fabularna Daenerys Targaryen po drugiej stronie Wąskiego Morza. To w tej części w pełni widać, jak autor łączy fantasy z brutalną polityką i wojną domową.

3. „Nawałnica mieczy. Stal i śnieg”

Trzeci tom jest tak obszerny, że w Polsce wydano go w dwóch częściach. Pierwsza, „Stal i śnieg”, prowadzi do kulminacji wielu rozpoczętych wcześniej wątków. Konflikty między rodami eskalują, bohaterowie trafiają w coraz bardziej beznadziejne sytuacje, a Westeros zmienia się niemal na oczach czytelnika.

Jon Snow, Jaime Lannister czy Catelyn Stark stają przed wyborami, które na dobre odciskają się na historii kontynentu. To część, w której hasło, że u Martina „nikt nie jest bezpieczny”, zaczyna naprawdę brzmieć poważnie.

4. „Nawałnica mieczy. Krew i złoto”

Druga część „Nawałnicy mieczy” przynosi najbardziej szokujące sceny w całym dotychczas wydanym cyklu. Wojna osiąga apogeum, a zdrady, nagłe zwroty akcji i brutalne rozliczenia całkowicie przetasowują układ sił w Westeros. Po tej odsłonie możesz mieć wrażenie, że nic już nie będzie takie, jak wcześniej – i słusznie.

To właśnie tu wiele wątków kończy się w sposób ostateczny, a jednocześnie w tle budowane są fundamenty pod rozgrywkę w kolejnych tomach. Jeśli oglądałeś serial, wiele scen rozpoznasz, ale w książce są one szerzej umotywowane i osadzone w szerszej siatce zależności.

5. „Uczta dla wron. Cienie śmierci”

„Uczta dla wron” zwalnia tempo, skupiając się na konsekwencjach wojny. Pierwsza część – „Cienie śmierci” – śledzi głównie Królewską Przystań, Dorne i Żelazne Wyspy. Zamiast wielkich bitew mamy polityczne przepychanki, spiski, religijne ruchy i próby utrzymania kruchych wpływów.

Cersei Lannister walczy o władzę i kontrolę nad stolicą, na Żelaznych Wyspach trwa wybór nowego władcy, a świat próbuje otrząsnąć się po rzeziach z „Nawałnicy mieczy”. To tom, w którym bardziej czuć klimat politycznego thrillera niż klasycznej fantastycznej epopei.

6. „Uczta dla wron. Sieć spisków”

Druga część „Uczty” kontynuuje te wątki, rozwijając intrygi na południu Westeros i na morzu. Nie ma tu wielu kluczowych bohaterów znanych z wcześniejszych tomów, bo Martin zdecydował się podzielić czwartą i piątą część według postaci, a nie czasu – wydarzenia z „Uczty dla wron” i „Tańca ze smokami” częściowo toczą się równolegle.

Dla wielu czytelników to najspokojniejsza odsłona sagi, ale właśnie tu widać, jak krucha jest powojenna równowaga i jak drobne decyzje w cieniu tronów mogą przesądzić o losie całego królestwa.

7. „Taniec ze smokami. Część I”

„Taniec ze smokami” wraca do perspektyw bohaterów, których brakowało w „Uczcie”. Pierwsza część skupia się na północy i na wschodzie. Jon Snow jako Lord Dowódca Nocnej Straży próbuje zabezpieczyć Mur i porozumieć się z dzikimi, Tyrion Lannister ucieka przed konsekwencjami swoich czynów, a Daenerys Targaryen usiłuje rządzić Meereen i utrzymać w ryzach swoje smoki.

To tom, w którym rośnie znaczenie magii, proroctw i dawnych opowieści, ale wciąż rdzeniem pozostaje polityka: zarządzanie miastem, lojalności armii, bunt poddanych, kwestia niewolnictwa. Martin pokazuje, że zdobycie władzy to dopiero początek problemów.

8. „Taniec ze smokami. Część II”

Druga część domyka piąty tom. Wątki północy, Essos i kresu długiego lata splatają się, pojawia się coraz więcej zapowiedzi nadchodzącej, apokaliptycznej zimy. Decyzje Jona, ruchy Daenerys, intrygi na wschodzie i zagrożenie zza Muru prowadzą do finału, który wyraźnie zapowiada kolejną odsłonę cyklu – „Wichry zimy”.

Na tym etapie wiele nici fabularnych wciąż jest otwartych, a część bohaterów dosłownie wisi na krawędzi. To dobry moment, by rozejrzeć się za książkami pobocznymi, zanim ukaże się następny tom głównej sagi.

Prawidłowa kolejność czytania „Gry o tron” to 8 polskich części ułożonych dokładnie tak: „Gra o Tron”, „Starcie królów”, dwie części „Nawałnicy mieczy”, dwie części „Uczty dla wron” oraz dwie części „Tańca ze smokami”.

Jak wyglądają tomy głównej sagi w skrócie?

Główne pięć tomów „Pieśni lodu i ognia” zostało w Polsce rozbite na osiem części. To może wprowadzać w błąd, jeśli patrzysz wyłącznie na grzbiety polskich wydań w księgarni. Najprościej spojrzeć na zestawienie podstawowego cyklu:

Jak wpleść książki poboczne w lekturę „Gry o tron”?

Kiedy przejdziesz przez osiem polskich części głównej sagi, możesz odczuwać spory niedosyt. Świat Westeros jest już dobrze znany, ale wiele wydarzeń sprzed akcji „Gry o tron” wciąż pozostaje tylko zarysowanych. W tym miejscu wchodzą książki poboczne – niezależne, ale silnie powiązane z uniwersum.

„Świat lodu i ognia”

To ilustrowane kompendium historii Westeros i Essos – coś w rodzaju bogato opracowanej kroniki. Znajdziesz tu drzewa genealogiczne rodów, omówienie dziejów Siedmiu Królestw, opis dynastii, kampanii wojennych, geografii, ważnych miast i rodów.

Najlepiej sięgnąć po tę książkę po przeczytaniu głównej sagi albo co najmniej po „Nawałnicy mieczy”. Wtedy nazwy, daty i nazwiska nie będą suchą listą faktów, tylko uzupełnieniem historii, którą już znasz. To świetne narzędzie, jeśli lubisz porządkować sobie w głowie wszystkie rody, wojny i dawne konflikty.

„Rycerz Siedmiu Królestw”

Ten zbiór trzech opowiadań (o Dunku i jego giermku Jaju) przenosi wydarzenia około sto lat wstecz w stosunku do „Gry o tron”. Klimat jest lżejszy, bardziej rycersko–przygodowy, ale w tle cały czas widać politykę dynastii Targaryenów i napięcia, które później doprowadzą do znanych z sagi wydarzeń.

Możesz go czytać po zakończeniu „Tańca ze smokami” albo między późniejszymi tomami, jeśli w przyszłości Martin wyda „Wichry zimy”. Kontynuacja fabuły nie zależy od znajomości tego zbioru – to raczej sympatyczne, ale bardzo wartościowe dla obrazu świata uzupełnienie.

„Ogień i krew” (część I i II)

„Ogień i krew” to dwuczęściowa kronika dynastii Targaryenów – od podboju Westeros przez Aegona I do początków regencji Aegona III. Historia opowiadana jest głosem arcymaestera Gyldayna, więc bliżej jej do historycznej kroniki niż klasycznej powieści, ale pełno tu intryg, wojen i dramatów, w tym wojny domowej znanej jako „Taniec Smoków”.

Najlepszy moment na lekturę to czas po poznaniu głównego cyklu. Wtedy liczne wzmianki o przeszłych Targaryenach z „Pieśni lodu i ognia” zaczynają się spinać w jedną, ciągłą opowieść. Jeśli wciągnął Cię ród smoków, te dwa tomy dadzą ogrom wiedzy i tło dla konfliktów, które rzutują na wydarzenia sagi.

Dobry schemat to: najpierw 8 części głównej sagi, potem „Świat lodu i ognia”, „Rycerz Siedmiu Królestw” i na koniec dwa tomy „Ognia i krwi”.

Jak w kolejność wpasowują się „Wichry zimy” i „Sen o wiośnie”?

Światowa społeczność fanów od lat czeka na dwa zapowiedziane tomy: „Wichry zimy”, planowany szósty tom cyklu, oraz „Sen o wiośnie”, który ma zamknąć całą sagę. „Wichry zimy” będą bezpośrednią kontynuacją „Tańca ze smokami” – wiele wątków z piątego tomu celowo kończy się w punktach, które wymagają rozwinięcia.

Docelowa kolejność głównej serii wygląda więc tak:

• „Gra o Tron”
• „Starcie królów”
• „Nawałnica mieczy. Stal i śnieg”
• „Nawałnica mieczy. Krew i złoto”
• „Uczta dla wron. Cienie śmierci”
• „Uczta dla wron. Sieć spisków”
• „Taniec ze smokami cz. 1”
• „Taniec ze smokami cz. 2”
• „Wichry zimy”
• „Sen o wiośnie”

Serialowa „Gra o tron” – choć oparta na cyklu „Pieśń lodu i ognia” – w późniejszych sezonach poszła własną drogą, wyprzedzając wydarzenia książkowe i modyfikując wiele wątków. Dlatego nawet jeśli znasz wszystkie osiem sezonów produkcji HBO, warto traktować ją jako osobne dzieło, a fabułę powieści Martina – jako niezależny, często znacznie bogatszy wariant tej samej historii.